Segmentale stoornissen

Segmentale stoornissen

Al eeuwenoud is bekend dat elke zenuw die op een wervelniveau ‘ontspring’ aan het ruggenmerg, zowel naar organen, fascies, huid, spieren, botten, botvlies en vele andere structuren lopen. De zenuw ‘innerveert’ het doelorgaan, maar daardoor ontstaat een ‘segmentale relatie’ tussen bijvoorbeeld een wervel en een spier van datzelfde segment, of bijvoorbeeld een orgaan en de huid, behorend bij dat segment. Nu kan een verstoring van bijv. een orgaan, ook merkbaar worden in segmentaal geordende spieren of huidgebieden. Het blijkt ook mogelijk om via de huid of de spier of de wervel dat orgaan te beïnvloeden.

Segmentale relaties

Een segmentale relatie betekent dat er een relatie en een onderlinge samenwerking bestaat tussen organen, huid, spieren, bloedvaten en skelet. Die relatie is gebaseerd op onderlinge verbondenheid via zenuwen. Alle lichaamsdelen die door 1 ruggenmergzenuw worden aangestuurd vormen samen een segment. Een segment wordt ook wel metameer genoemd. Een segment/metameer bestaat o.a. uit de volgende onderdelen:

  • Huid – dermatoom
  • Spieren – myotoom
  • Botten, kapsel, banden – sclerotoom
  • Organen – viscerotoom
  • Zenuwweefsel – neurotoom
  • Bloedvaten – angiotoom

Alle structuren binnen een segment hebben via zenuwbanen invloed op elkaar. Een aantal voorbeelden zal ik gaan beschrijven:

  • Een prikkel ontstaat in een orgaan en deze prikkel komt binnen in het ruggenmerg en kan vervolgens alle lichaamsdelen binnen de betreffende segmenten bereiken. Bijvoorbeeld een afwijking in de maag kan via afferente zenuwvezels de segmenten T5 tot en met T9 verstoren. Dit kan bijvoorbeeld lijden tot verhoogde spiertonus, verminderde doorbloeding van de huid, pijnlijke wervels, etc.
  • Wanneer er rondom het ruggenmerg of ruggenmergzenuw een verstoring plaatsvindt, bijvoorbeeld als gevolg van een zenuwbeklemming kan er een probleem ontstaan in de bij dat segment behorende lichaamsdelen. Een voorbeeld hiervan is een lumbale hernia die kan leiden tot een klapvoet (gedeeltelijke of gehele uitval van de m. tibialisanterior). Dit is een puur segmentale relatie.
  • Een ander mooi voorbeeld is lage rugpijn / menstruatieklachten. Dat is ook een segmentale relatie, en ook logisch te verklaren als je weet dat de baarmoeder en eiserstokken vanuit lumbale en sacrale ruggenmergzenuwen worden “aangestuurd”. Dan hoop ik dat het ook logisch klinkt als ik zeg dat je bij een cliënt met menstruatieklachten de lage rug en het bilgebied zou moeten gaan behandelen.
  • Als laatste voorbeelden van segmentale relaties wil ik nog noemen de uitstraling in de (linker)arm bij hartproblemen, de plankharde buikspieren bij een apendicitis en de uitstralende pijn tussen de schouderbladen bij een longontsteking. Dit zijn natuurlijk geen klachten waarvoor een cliënt bij een fysio- of shiatsutherapeut zal aankloppen maar het zijn wel duidelijke voorbeelden van segmentale verstoringen.

Prikkels kunnen ook therapeutisch worden toegediend om een verstoring in een segment te gaan behandelen. Voorbeelden hiervan zijn: shiatsu massage, segmentale massagetherapie, acupunctuur, DORN methode, ooracupunctuur, voetreflexologie, etc. Iedere therapeutische prikkel heeft invloed op alle onderdelen binnen de behandelde segmenten. Men spreekt dan van cuto-viscerale reflexen, prikkels die via de cutis (huid) de viscera (organen) bereiken. Iedere vorm van massage of andere therapeutisch prikkel van buitenaf is in feite een prikkel voor alle segmenten die daarbij behandeld worden.

Enkele bekende voorbeelden van zeer uiteenlopende therapieën:

Bindweefselmassage: huid vlak onder de bekkenrand (rugzijde: vaat en lymfezone van het been

Medical taping, bekend met invloed van prikkelen huid op organen en functies elders (bijv. lymfestroom)

Shiatsu; Drukpuntmassage, oorspronkelijk chinees, maar deels beïnvloedt door chiropraxie (!)

Viscerale therapie of -reflexen:  therapeutische beïnvloeding van organen (viscera) via de wervelkolom of fascies

Chiropraxie: Met apparaatje (activator) of manuele impuls op zijkant wervel met als doel om wervelsegment en indirect bijbehorend orgaan te beïnvloeden

Osteopathie: door beweging (van organen zelf, of bijbehorende delen van het bewegingsapparaat) worden orgaanfuncties beïnvloedt

Autonomy Restoring Therapie (ART): Met prikkels vlak naast de wervelkolom, worden de fysiologische processen in het segment beïnvloedt.

Tenderpoint therapie: behandeling van pijnpunten, vaak met druk, massage

Triggerpoint therapie: ook myofasciale triggerpoints: pijnpunten die bij bepaalde ziektebeelden op herkenbare plaatsen bij veel patiënten terug te vinden zijn. Voorbeeld: Fibromyalgie. Behandeling van deze punten leidt tot afname van de klachten. Het is aannemelijk  dat deze punten via het (vegetatieve of autonome) zenuwstelsel beïnvloed (kunnen) worden, omdat het vaak plaatsen zijnmet hoge innervatiedichtheid (veel zenuwtakjes), zoals bijv. de aanhechting of overgang van spier naar pees.

Myogelosen: lokale verhardingen in een spier mogelijk door een hoge bassispanning van de spier al dan niet via het zenuwstelsel, wat mogelijk door lokale vasoconstrictie (‘afknijpen bloedvaten) leidt tot een chemische verandering (spierknoop) in de spier.

We zien dus eigenlijk bij alle therapieën één overeenkomst: Meestal wordt met een prikkel een orgaan, spier, fascie, doorbloeding of pijnpunt behandeld, waarbij de theoretische achtergronden aanzienlijk verschillen, maar zowel de plaats als de prikkel sterk overeenkomen! In de praktijk blijkt het dus te werken, anders hadden al deze therapieën niet zoveel aanhangers!

Eén therapie hebben we nog niet behandeld: D-Actor. Dit is een mechanische prikkel die op het lichaam wordt gegeven door een soort luchtdrukpistool, waarvan met name de gunstige effecten op pijn- en triggerpoints worden geroemd. Onze ervaringen op behandeling vlak langs de wervelkolom (segmentale beïnvloeding) zijn ronduit positief en passen naadloos binnen de hierboven beschreven theoretische concepten. Met name de overeenkomst met de activator (chiropraxie) en de segmentale beïnvloeding door middel van drukpunten maakt shockwave tot een ultieme behandelmogelijkheid voor tal van klachten die voortkomen uit segmentale klachten.